1.800 jaar oude waterspuwer ontdekt in de geboortestad van de Misjna

1.800 jaar oude waterspuwer ontdekt in het Tzippori National Park. Foto Meital Roizer Aharon / Israel Nature and Parks Authority

De gehumaniseerde leeuwentuit is het type kraan waartegen Joden in het Traktaat Avodah Zarah in de Babylonische Talmoed gewaarschuwd werden er niet van te drinken om de schijn van afgodendienst te voorkomen.

Volgens de Parks Authority meet de waterspuwer 15 cm x 12,5 cm. Zijn gapende mond laat ruimte over voor een pijp met een diameter van 2 centimeter. Daaruit zou water zijn gespoten in een drinkfontein of badhuis. De waterspuwer is gemaakt van marmer, waarschijnlijk geïmporteerd uit Turkije.

Soortgelijke waterspuwers zijn ontdekt in de nationale parken Hamat Gader, Beit She’an en Caesarea.

Sierlijk gedecoreerde afvoertuiten werden meestal gevormd naar de afbeeldingen van dierenkoppen of personages uit de mythologie. Ze waren in gebruik vanaf het Hellenistische tijdperk tot aan het begin van het Byzantijnse en hadden een heropleving in de Renaissance.

Meital Roizer Aharon, directeur van het Tzippori National Park, met de oude waterspuwer. Foto Reuven Riben / Israel Nature and Parks Authority

De nieuw ontdekte ‘fonteinkop’ werd gevonden door David Goren, een inwoner van het moderne Tzippori, in de buurt van het oude badhuis van de archeologische vindplaats.

In een korte video waarin de vondst wordt gepresenteerd, verwijst Iosi Bordowicz, directeur van de Heritage Section van de Israel Nature and Parks Authority, naar het Traktaat Avoda Zarah in de Babylonische Talmoed. Daar wordt het drinken van water uit dergelijke kranen uitdrukkelijk verboden.

“Met betrekking tot figuren van menselijke gezichten [partzufot] die water spuiten in de steden, dat wil zeggen fonteinen, mag men zijn mond niet op de mond van de figuren plaatsen en drinken, omdat hij het voorwerp van afgodendienst lijkt te kussen. Evenzo mag men zijn mond niet op een pijp [sillon] plaatsen en drinken, hier vanwege het gevaar dat deze praktijk met zich meebrengt. (Avodah Zarah 12a, William Davidson Talmud via Sefaria).

Het Talmudisch Tractaat is een commentaar op rabbijnse wijsheid of misjnot die mogelijk in Tzippori is geschreven. Het behandelt de afgodendienst en reguleert gedeeltelijk het juiste gedrag van joden, wanneer ze in contact komen met niet-joden. Vanwege de perceptie dat christenen zouden worden opgenomen in de categorie afgodenaanbidders, werd dit Traktaat vaak historisch geschrapt uit Talmoed-edities die in Europa werden geproduceerd.

Mona Lisa van Galilea (Shmuel Bar-Am)

De archeologische vindplaats Tzippori staat vooral bekend om de mozaïek “Mona Lisa van Galilea”. De stad West-Galilea was in de 4e tot 7e eeuw van de gewone jaartelling een belangrijke thuisbasis voor een bloeiende gemengde heidense, christelijke en joodse gemeenschap. Het uitgestrekte watersysteem van aquaducten en stortbakken dateert uit de 1e en 2e eeuw en bleef in gebruik tot de 7e of 8e eeuw.

Na de Joodse Opstand en vernietiging van de Tempel in Jeruzalem trokken veel wijzen naar het noorden. Tegen de 3e eeuw van de gewone jaartelling was het de zetel van Rabbi Yehuda Hanasi, die de Misjna heeft samengesteld.

De “verboden” mensachtige leeuwenspuwer zal voor onderzoek worden overgedragen aan de Israëlische Antiquiteiten Autoriteit. De parkautoriteit hoopt deze in de toekomst opnieuw in Tzippori tentoon te stellen, naast de tientallen kleurrijke mozaïeken en goed bewaarde structuren.